Exedravormige muur

Herstel van de historische exedra-muur in de tuin van Kasteel Heemstede
De in de 17e eeuw gebouwde exedravormige tuinmuur vormt een markant onderdeel van de formele tuinaanleg rondom Kasteel Heemstede. De halfronde vorm van de muur verdoezelde het feit dat het perceel gerend afloopt naar de Heemsteedseweg en sloot zo op elegante wijze de westzijde van de tuin af.
In de loop der eeuwen heeft de muur het zwaar te verduren gehad. Het gebruik van 19e -eeuwse bakstenen wijst erop dat er eerdere herbouw pogingen zijn geweest. De laatste jaren echter , lagen de stapels stenen er verlaten bij, nadat de muur noodgedwongen afgebroken moest worden.
Zomer 2025 zijn we gestart met het verzamelen van de originele stenen uit de 17de en 19de-eeuwse delen van de oorspronkelijke muur, die verspreid in de tuin lagen. Het doel is om de muur te restaureren met behoud van zoveel mogelijk authentieke materialen, omdat dit essentieel is voor de erkenning als Rijksmonument én voor de historische waarde van de muur.
Waar mogelijk worden oude stenen hergebruikt; voor het ontbrekende aantal worden nieuwe stenen bijgebakken in (naam + formaat) passend bij het oorspronkelijke muurwerk door Zilverschoon uit Heteren (link).

Restauratieontwerp en funderingsherstel
Na gedetailleerd historisch en technisch onderzoek heeft architect Leo Wevers (link) de definitieve ontwerptekening opgesteld voor de reconstructie van de muur. De studie wees uit dat de bestaande fundering niet meer voldoet aan de eisen voor een toekomstbestendige opbouw. Daarom is gekozen voor een veiligheids- en stabiliteitsversterkingstraject.
Het funderingsherstel wordt uitgevoerd door Jurriëns (link). Hierbij worden op regelmatige afstanden stalen kokers in de bestaande fundering geboord, waarna deze worden gevuld met cementmortel en gecombineerd met verticale lateien en stabilisatiepunten. Deze constructie zorgt ervoor dat de muur niet alleen esthetisch, maar ook structureel duurzaam herbouwd kan worden voor de toekomst.

Restauratie en planning
Vanaf februari 2026 starten de restauratiemet­selaars van Den Hertog (link) met het vakbekwaam metselen van de muur, volgens de historische bouwtradities en met respect voor de originele vakmanschapstechnieken die horen bij dit monumentale werk. Er wordt met (naam voeg) gemetseld met (naam mortel)
De beoogde oplevering staat gepland voor september 2026. (vanaf 25/02 hier persbericht plaatsen)
Ben je geïnteresseerd in de voortgang van de restauratie? We plaatsen hier regelmatig foto’s en updates. Wil je een keer komen kijken? Neem contact op met de tuinbaas voor een rondleiding op de bouwplaats.

Erfgoed Parels – een samenwerking
Dit project maakt deel uit van Erfgoed Parels (+link), een initiatief dat zich inzet voor behoud, herstel en beleefbaar maken van monumentale plekken in de regio. Samen zorgen we ervoor dat waardevolle erfgoedwonderen als de exedra-muur van Kasteel Heemstede behouden blijven voor toekomstige generaties.

Ene project leidt tot het andere
Nu we vol in de uitvoeringsfase zitten van de herbouw van de muur, krijgen we ook ruimte voor de verdere ontwikkeling van het westelijke deel van de tuin. Verder tuinhistorisch onderzoek moet uitwijzen hoe we deze plek gaan herinrichten. Op de 17e -eeuwse aquarel en kopergravure van Isaac de Moucheron is de vijver afgebeeld met een kade in twee verdiepingen, met vele oranjeboompjes in kuipen en vormgesnoeide boompjes.
Latere, 19e -eeuwse werken omschrijven een landschapsstijl in dit gedeelte van de tuin. Zo laat de gelaagdheid van de tuingeschiedenis ons keuzes maken bij het herstel.
Eén ding staat vast: de Grote Kom zal weer het middelpunt worden!